TRAMVAY YENİDEN İSTANBUL YOLLARINDA...

İstanbul' un simgelerinden biri olan tramvaylar 25 yıllık bir dinlenmeden sonra kısa bir güzergahta da olsa yeniden aramıza 1990 yılında dönebildiler.

Bu yıllarda İstiklal Caddesinin trafiğe kapatılmış olması bu dönüşün en büyük etkenlerinden biridir. 1981 - 1991 yılları arasında Kadıköy Kuşdili İETT Taşıt Müzesinde muhafaza edilmiş olan araçlardan 3 motris ve 2 römork İETT tarafından Mart 1989' da başlayan çalışmalar ile aslına sadık kalınarak onarıldılar ve 29 Aralık 1990 tarihinde hizmete girdiler.

Taksim - Tünel arasındaki 1600 metrelik mesafede ikişer vagondan oluşan diziler ile 5' er dakika ara ile hizmet etmekte olan tramvaylar, hem İstanbulluların tramvay özlemine bir serpinti olmuş Nostaljik Tramvay adı ile olsa bile İstanbul' da modern bir tramvay ağı ve işletmesi kurulabilmesi içinde ilk adım olmuşlardır.



ÇAĞDAŞ TRAMVAY
 

1990 yılına gelindiğinde İstanbul şehir içi trafiğinde sorunlar bir biri ardına sıralanıyor, şehir içi toplu taşımacılıkta ağırlıklı bir konuma gelmiş otobüs ve minibüs trafiğine çeşitli düzenlemeler getirme gerekliliği ortaya çıkıyordu. Bu amaçla ilk önce sur içinin minibüs trafiğine kapatılması ve otobüslerin Millet Caddesi ve Ordu Caddesi boyunca Beyazıt' a kadar tercihli yol adı verilen uygulama ile trafikten ayrılması gerçekleştiriliyordu. Troleybüslerin kaldırılmasını takiben İETT bünyesine hızla katılan otobüslerde yoğun trafik içerisinde konforlu ulaşım sağlayamadıklarından İstanbul için tramvaylara dönüş projeleri yeniden elden geçirilmeye başlanıyordu.

Bu dönemde hızlı bir başlangıç yapılan raylı sistem yatırımlarında Taksim - 4. Levent ve ileride Ayazağa - Yenikapı olarak işleyecek olan İstanbul Metrosu ile Aksaray - Havalimanı Hafif Metrosunun da temelleri atılıyor, aynı dönemde otobüsler için ayrılmış olan tercihli yol uygulaması iptal edilerek bu ayrılmış yol üzerine bir tramvay yolu inşaasına da başlanıyordu. İBB iştiraki olarak kurulmuş olan İstanbul Ulaşım A.Ş. ise Dersaadet Tramvay Şirketi' nin yerini alıyor ve İstanbul' un yeni raylı sistem işletmecisi olarak çalışmalarına başlıyordu.
1990' lar...
Dönemin Büyükşehir Belediyesinin gayretleri ile çalışmalar meyvesini verdiğinde tarihler 9 Haziran 1992' ydi ve Çağdaş Tramvay olarak adlandırılan yeni ve modern araçlar ile ilk sefer yapılıyordu, 13 Haziran 1992 de Aksaray - Beyazıt arasında düzenli seferlerine başlayan Tramvay hattının başlangıçta 3 bölüm olarak inşaası planlanıyor ve ilk bölüm olan Aksaray - Beyazıt' a ilave olarak Beyazıt - Sirkeci 10 Temmuz 1992' de, Aksaray - Topkapı arası ise 28 Ekim 1992 de açılıyor böylece 1956 yılında sökülmüş olan raylar üzerinde demir tekerler yeniden dönüyordu.

İstanbullulardan oldukça ilgi gören bu modern tramvay hattı zaman içerisinde yoğun yolcu talebi ve şehir içi toplu ulaşımının yeniden planlanma çalışmalarında önemli bir yer almıştır. Nitekim hat Mart 1994' te Topkapı dan Zeytinburnu' na, Nisan 1996' da ise Sirkeci' den Eminönü' ne bağlanarak Sur içini boydan boya kateden ve iki noktada Aksaray - Havalimanı Hafif Metro sistemine aktarma sağlayan bir taşıyıcı hat konumuna yerleşiyordu.

 
Akın Kurtoğlu Arşivi
Akın Kurtoğlu Arşivi
2000' li YILLAR ve MODERN TRAMVAY SİSTEMİ

2000 lere gelindiğinde İstanbul şehir içi toplu taşımacılıkta Aksaray - Havalimanı Hafif Metro, Taksim - 4.Levent Metro ve Zeytinburnu - Eminönü Tramvayı olarak hizmet vermekte olan 3 sistem ve lokal hizmet veren bir nostalji tramvayı hattı ile bir de tarihi tünel bulunmakta idi. Sistemlerin birbirine entegre olmaması nedeni ile kurulamamış olan ağ yapısı için çalışmalarına hız veren İBB bu dönemde pek çok bölge için raylı sistem projeler ve temel atma törenleri ile bu konuya verilen önemi gün yüzüne çıkartıyordu.

Tramvay güzergahları da bu dönemde projelendirme ve başlayan inşaatlar ile İstanbul' un eski tramvaylı günlerinin yakın olduğunun sinyalini veriyordu. Güncel projeler ve entegrasyon sistemleri ile desteklenen tramvay güzergahlarının haricinde 2000' li yılların ilk tramvay hattı 1966 da bizlere veda eden 20 numaralı hat olan Kadıköy - Moda hattı oluyordu. Berlin' den alınan 3 adet aracın İETT garajlarında bakımdan geçirilmesi inşaa edilen Kadıköy - Bahariye - Moda ring hattında çalışmaya başladığında tarih 1 Kasım 2003 ü gösteriyordu, günümüzde bu araçların bakım onarım ve işletmesi Ulaşım A.Ş. tarafından yürütülmekte olup, 2006 yılında alınan 4 adet araç ile hem yedek parça hemde araç takviyesi de sağlanmış oluyordu.

2003 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından Zeytinburnu - Eminönü güzergahında kullanılmak üzere 55 adet Alçak Tabanlı Tramvay aracı satın alınarak 1992 yılından beri tramvay aracı olarak revize edilerek bu hatta hizmet vermiş olan araçlar Ulaşım A.Ş. garajına çekildiler. 2004 yılında hizmet vermeye başlayan Alçak Tabanlı Modern Tramvay araçları için tüm peronlar yıkılarak yeniden inşaa edildi ve tüm hat sisteme uygun olarak kesintisiz hizmete devam etti.

TRAMVAY YENİDEN GALATA KÖPRÜSÜNDE...

Ve tarihler 30 Ocak 2005' i gösterdiğinde İstanbul Tramvayı eski bir dosta Galata Köprüsü' ne kavuştu.

Dönemin Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Mimar Kadir Topbaş ve Vali Muammer Güler' in ve halkın katılımı ile tramvay araçları Galata köprüsünden yeniden geçtiler. Mevcut hatta ilave olarak açılan Eminönü - Kabataş güzergahı ile Zeytinburnu Kabataş arasını tek bir araç ile almak ve buradan tarihi tünel ve funiküleri kullanarak İstanbul Metrosuna geçiş mümkün olacaktı.

Yaklaşık 40 yıl sonra yeniden Galata Köprüsünden geçen tramvaylar ile İstanbul ve Pera yeniden birbirine bağlanıyor İstanbul' da tramvayların eski günlerine benzer bir halka daha İstanbul Tramvay Tarihçesine ekleniyordu.